Wat vandaag VZW Compostela is – een groep woonzorgcentra in en rond Antwerpen – begon veertig jaar geleden uit noodzaak, idealisme en vertrouwen. Toen de overheid begin jaren tachtig aankondigde dat twee kleine Antwerpse rusthuizen van de Zusters Augustinessen van Maria Middelares moesten sluiten wegens brandveiligheid, dreigden bewoners én medewerkers hun thuis te verliezen. Wat volgde, was geen afscheid, maar een nieuw begin.

Met steun van de congregatie, de overheid en enkele gedreven pioniers werd beslist om buiten de stad een nieuw woonzorgcentrum te bouwen. In Borsbeek vond men geschikte grond. De naam werd Compostela, geïnspireerd door de parochie Sint-Jacobus de Meerdere. Op 1 januari 1985 opende het woonzorgcentrum zijn deuren. Zonder grote leningen, maar met veel vertrouwen. Niemand kon toen vermoeden dat dit het startpunt zou zijn van een zorggroep die veertig jaar later tien woonzorgcentra telt.

Die geschiedenis leeft vooral voort in de medewerkers die er bleven. Zoals Linda Van Eekelen, die in 1983 begon aan het onthaal van de Eeuwfeestkliniek, nog bij de zusters. “Je leerde alles al doende,” vertelt ze. In 1985 stond ze mee aan de start van WZC Compostela. “Er waren nog geen computers. We schreven een hele week facturen met de hand.”

Linda bleef. Ze deed 32 jaar lang de boekhouding en is nadien werkzaam in WZC Cocoon. “Ik heb de volledige geschiedenis meegemaakt. Ik ben geen enkele dag tegen mijn zin komen werken. Compostela is een warm nest, dat voel je en dat moet je koesteren.” Ze zag de zorg veranderen. “Vroeger kwamen mensen veel vroeger naar het woonzorgcentrum en waren ze nog vrij zelfstandig. Vandaag is de zorg veel zwaarder en is de verblijfsduur korter. Maar de betrokkenheid is altijd gebleven.”

Na Compostela volgden nieuwe projecten: Cantershof in Hove, Cavell en Cocoon in Antwerpen, Czagani in Broechem, Cleo in Berchem en recent Coralia in Waarloos. Telkens in overleg met lokale besturen en met steun van de overheid. Altijd met dezelfde filosofie: zorg organiseren op mensenmaat.

Pascale Van Dyck stond mee aan de wieg van meerdere van die woonzorgcentra. Ze begon bij de opstart van Compostela en verhuisde later mee naar Czagani. ”Ik heb hier mijn hele carrière doorgebracht,” zegt ze. “En ik ben hier kunnen groeien.” Een kleine anekdote typeert voor haar de essentie van zorg. “Ik gaf een handmassage aan een bewoner met dementie die nooit sprak. Voor de grap zei ik: ‘En nu jij bij mij.’ En hij deed het. Dat moment vergeet ik nooit.”

Volgens Pascale is de grootste verandering dat de bewoner vandaag écht centraal staat. “Vroeger moest alles volgens vaste regels. Nu luisteren we: wie wil uitslapen, mag uitslapen. Wie iets niet lust, krijgt iets anders. Zo kunnen mensen hun leven van vroeger blijven voortzetten.” Ook als werkgever evolueerde Compostela mee: met ergonomische hulpmiddelen, zelfroosteren en meer aandacht voor de work-life balance. “Anders was ik hier nooit zo lang gebleven.”

Agnes Bruyninckx maakte de opening van WZC Compostela mee en werkte twintig van haar veertig dienstjaren op een afdeling voor mensen met dementie. “Voor mij was dit een roeping,” zegt ze. “Zorg moet je met hart en ziel doen, dat voelen bewoners.” Ze herinnert zich hoe de directeur vroeger zelfs inslapende nachten meedeed en hoe zuster Regine elk weekend langskwam om naar de medewerkers te luisteren.

De moeilijkste periode was zonder twijfel corona. “Maar zelfs toen zag je waar zorg écht over gaat,” vertelt Agnes. “De brandweer die familieleden via een ladder tot bij een bewoonster van 104 jaar bracht. Pijnlijk, maar ook ongelooflijk menselijk.” Het zijn die momenten die haar energie geven. “Een liedje meezingen met iemand met dementie, een babbeltje op bed, een juweeltje aandoen bij een bewoner. Dat extraatje.”

Vandaag bestaat VZW Compostela uit zeven voorzieningen. Daarnaast groeide doorheen de jaren ook een structureel samenwerkingsverband met WZC De Wijtshage, WZC Welvaart en WZC Sint-Maria. Samen vormen deze tien voorzieningen de groep WoonZorgCollectief. Ze delen hun kennis, expertise en visie met elkaar, maar behouden elk hun eigen identiteit.

Veertig jaar na de start staat Compostela opnieuw voor een nieuwe fase: renovaties en duurzame investeringen, met aandacht voor comfort en toekomstgericht samenwerken. Maar de rode draad blijft dezelfde als in 1985: zorg gedragen door mensen die blijven, groeien en zich verbonden voelen.

Of zoals Linda het samenvat: “Als je elke dag met plezier komt werken, dan weet je dat je juist zit.”